Agency and directionality in circular futures: evidence from a serious game–based scenario exploration

Resumo

A investigación sobre futuros circulares comezou a analizar a controvertida noción de economía circular articulando unha serie de escenarios plausibles. Porén, boa parte deste traballo segue sendo conceptual, centrado en describir futuros de estado final e os actores que se espera que os dominen, deixando pouco explorada a cuestión de como os actores poderían navegar por estes escenarios. Este artigo aborda este baleiro a través dunha acción de prospectiva empírica mediada por un xogo serio. Aplicamos unha adaptación á economía circular do Scenario Exploration System (SES) do Centro Común de Investigación da Comisión Europea para explorar catro escenarios que combinan (i) gobernanza centralizada fronte a descentralizada e (ii) orientacións de crecemento fronte a postcrecemento. Dous obradoiros participativos (Bruxelas e Pontevedra) xeraron evidencia a partir dos rastros do xogo (fichas de recursos e influencia, patróns de colaboración e puntuacións) xunto con observacións cualitativas. Os descubrimentos amosan que os enfoques dos escenarios redistribúen a influencia dos actores; as persoas participantes tenden a exercer a axencia mediante a adaptación pragmática; a cooperación búscase normalmente a través do aliñamento máis que do sacrificio propio en beneficio colectivo; e, malia as limitacións iniciais, a axencia non é fixa, senón que evoluciona ao longo do tempo e da interacción entre os actores e o contexto. En canto á direccionalidade, os escenarios canalizan inicialmente as vías de transición, a aceptación social convértese nun mediador clave tanto das expectativas individuais como colectivas, os limiares morais percibidos poden reorientar as traxectorias e a direccionalidade global remodélase continuamente a través da interacción. O artigo achega evidencia sobre como as características do deseño do xogo serio se conectan cos resultados dos obradoiros e sobre como os xogos poden mediar as accións de prospectiva. Tamén sostén que a investigación sobre futuros circulares debería ir máis alá da conceptualización de escenarios cara á análise de como as diferentes traxectorias circulares se materializan e estabilizan na práctica.

Palabras clave

• economía circular
• xogos serios
• exploración de escenarios
• estudos de futuros
• participación pública

Como citar

Suárez-Eiroa B., García-Quintana A., Alonso-Rodríguez A., Sánchez-Juárez V. J., Vázquez-Silva I., Riobóo-Lois B. (2026). Agency and directionality in circular futures: evidence from a serious game–based scenario exploration. Futures, vol. 181 (2026). https://doi.org/10.1016/j.futures.2026.103852